Khi nào cần xét nghiệm canxi máu?
Tổng lượng calci trong cơ thể, theo ước tính, dao động từ 1 đến 2 kg, với 98% chủ yếu tập trung trong xương và răng. Phần còn lại, trong máu, có khoảng 10% gắn với các anion như phosphate và bicarbonate, 50% là dạng calci ion hóa (tự do), và 40% kết hợp với các protein huyết tương, chủ yếu là albumin. Quá trình xét nghiệm canxi máu có thể tiết lộ thông tin về hàm lượng calci trong hệ tuần hoàn của chúng ta.
1. Mục tiêu của xét nghiệm canxi máu
Mục tiêu của xét nghiệm canxi máu là đo lường nồng độ calci toàn phần trong huyết thanh để cung cấp thông tin về chức năng của tuyến cận giáp và quá trình chuyển hóa calci trong cơ thể. Xét nghiệm này là cơ sở để theo dõi nhiều tình trạng bệnh lý như rối loạn protein và vitamin D, bệnh lý xương, thận, tuyến cận giáp và bệnh lý đường tiêu hóa.
Đối với tình huống nồng độ calci máu tăng, xét nghiệm canxi máu có thể được sử dụng để đánh giá các bệnh lý ác tính, nơi mà tế bào ung thư thường giải phóng calci, dẫn đến tăng nồng độ calci trong máu.
Trong trường hợp nồng độ calci máu biến đổi và ở mức ranh giới, đặc biệt khi có biến đổi trong nồng độ protein huyết thanh, xét nghiệm calci ion hóa có thể được thực hiện để đưa ra những thông tin chính xác và chi tiết.
2. Cách lấy mẫu để xét nghiệm canxi máu
Cách thu thập mẫu calci máu thường bao gồm việc lấy máu từ tĩnh mạch tay của bệnh nhân, sau đó đặt vào ống có chất chống đông Heparin. Mẫu máu này sau đó được chuyển đến phòng xét nghiệm, thực hiện quá trình ly tâm để tách huyết thanh hoặc huyết tương, và sau đó xác định nồng độ calci.
Không yêu cầu bệnh nhân đều đặn nên ăn trước khi lấy mẫu, và không cần sử dụng garo là lựa chọn tốt.
Giá trị Bình Thường của Calci Máu:
- Calci Toàn Phần: 2.1 - 2.6 mmol/L.
- Calci Ion Hóa: 1.15 - 1.3 mmol/L.
Tăng nồng độ calci máu toàn phần thường xuyên xuất hiện trong các tình trạng như cường cận giáp, ung thư, bệnh u tạo hạt, và do tác động của thuốc.
Ngoài ra, giảm nồng độ calci máu có thể xảy ra do giảm protein máu, suy thận, suy dinh dưỡng, và nhiều nguyên nhân khác. Mặt khác, giảm nồng độ calci ion hóa máu thường liên quan đến suy cận giáp, thiếu hụt vitamin D, và các tình trạng như sốc do độc tố và tắc mạch do mỡ.
3. Các yếu tố ảnh hưởng tới xét nghiệm canxi máu
Các yếu tố có thể ảnh hưởng đến kết quả xét nghiệm canxi máu bao gồm việc giữ garo tĩnh mạch quá lâu, có thể gây biến đổi không mong muốn trong kết quả.
Nồng độ calci huyết thanh có thể tăng trong các trường hợp như tăng albumin máu ở bệnh nhân đa u tủy xương, mất nước nặng, và hạ natri máu làm tăng tỷ lệ calci gắn với protein, làm tăng nhẹ nồng độ calci toàn phần. Ngược lại, nồng độ calci huyết thanh giảm khi giảm nồng độ magie máu do sử dụng hóa chất chống ung thư, tăng nồng độ phosphat máu, hòa loãng máu, và giảm nồng độ albumin máu.
Sử dụng sai loại ống chống đông cũng có thể làm ảnh hưởng đáng kể đến kết quả xét nghiệm, ví dụ như lấy mẫu máu trên ống chống đông EDTA có thể dẫn đến kết quả xét nghiệm calci không chính xác.
4. Lợi ích của xét nghiệm canxi máu
Lợi ích của xét nghiệm canxi máu bao gồm việc xác định nồng độ calci toàn phần trong huyết thanh, cung cấp thông tin về chức năng tuyến cận giáp và chuyển hóa calci phospho trong cơ thể. Xét nghiệm này không thể thiếu trong điều trị các trạng thái như chứng co cứng cơ, dị cảm, chuột rút, hôn mê không rõ nguồn gốc, suy thận, tình trạng giảm hấp thu, viêm tụy cấp, và các trường hợp được điều trị bằng digitalis, calcitonin hay thuốc lợi tiểu.
Đối với xét nghiệm định lượng calci ion hóa, đây được coi là không thể thay thế trong các tình huống như sau ghép gan và truyền máu tại các khoa Hồi sức - Cấp cứu.
5. Khi nào cần xét nghiệm canxi máu?
Xét nghiệm canxi máu cần được thực hiện trong các tình huống sau:
- Triệu chứng lâm sàng không rõ nguyên nhân: Khi bệnh nhân có các triệu chứng như co cứng cơ, chuột rút, mệt mỏi, hoặc khi có các triệu chứng không rõ nguyên nhân, xét nghiệm canxi máu có thể cung cấp thông tin quan trọng về tình trạng canxi trong cơ thể.
- Đánh giá chức năng tuyến cận giáp: Canxi chủ yếu được điều tiết bởi tuyến cận giáp. Xét nghiệm canxi máu có thể giúp đánh giá chức năng của tuyến cận giáp và xác định liệu có sự cố gắng hoặc bất thường nào đó trong quá trình này hay không.
- Theo dõi bệnh lý xương: Nồng độ canxi máu cũng được kiểm tra để đánh giá tình trạng xương, đặc biệt là trong các bệnh lý như loãng xương (osteoporosis) hoặc Paget.
- Đánh giá chất lượng nước điện giải: Canxi có vai trò quan trọng trong nước điện giải trong cơ thể. Việc kiểm tra canxi máu có thể cung cấp thông tin về cân bằng nước điện giải và chất khoáng trong cơ thể.
- Theo dõi tình trạng sức khỏe tổng thể: Trong một số trường hợp, xét nghiệm canxi máu có thể được thực hiện để đánh giá tình trạng sức khỏe tổng thể và theo dõi các biến đổi trong cơ thể.
- Đánh giá tình trạng dinh dưỡng: Canxi là một khoáng chất quan trọng đối với sức khỏe xương và nhiều chức năng khác trong cơ thể. Xét nghiệm canxi máu có thể giúp đánh giá tình trạng dinh dưỡng và xác định xem cơ thể có đang nhận đủ lượng canxi cần thiết hay không.
Hy vọng bài viết đã giúp bạn hiểu hơn về xét nghiệm canxi máu. Nên thảo luận với bác sĩ về lý do cụ thể và liệu pháp chuẩn bị trước khi thực hiện bất kỳ xét nghiệm nào.
