Tăng tiểu cầu là hiện tượng mà lượng tiểu cầu trong máu tăng vượt quá mức bình thường. Nếu không xác định được nguyên nhân của sự tăng tiểu cầu và thực hiện các biện pháp khắc phục thích hợp, có thể dẫn đến nhiều vấn đề lớn như hình thành huyết khối trong mạch máu, đau tim, đột quỵ,... Bài viết sau đây sẽ hướng dẫn chi tiết về các nguyên nhân gây ra tình trạng này.

1. Tăng tiểu cầu là gì?

Tiểu cầu tham gia vào quá trình đông máu, tự kết dính với nhau để hình thành cục máu đông nhằm ngăn chặn sự chảy máu. Theo chuẩn bình thường, lượng tiểu cầu trong máu dao động khoảng 150.000 - 450.000/μl máu (tức là 150 - 450 G/L). Khi số lượng này vượt quá > 450.000 μl máu, chúng ta gọi đó là tăng tiểu cầu.

2. Số lượng tiểu cầu cao có sao không?

Số lượng tiểu cầu cao có thể gây ra các vấn đề sau:

Huyết khối:

Tăng tiểu cầu nguyên phát thường đi kèm với sự phát triển cục máu đông, thường xuất hiện ở tay chân và não.
Nếu cục máu đông xuất hiện ở não, có thể dẫn đến tai biến mạch não với triệu chứng như chóng mặt và đau đầu mạn tính, và nếu nghiêm trọng có thể dẫn đến đột quỵ.
Nếu cục máu đông hình thành trong mạch máu nhỏ, có thể gây đau nhói và bỏng rát ở lòng bàn tay và bàn chân.

Xuất huyết:

Tăng tiểu cầu có thể gây cục máu đông, dẫn đến việc tiêu thụ hết tiểu cầu của cơ thể, làm suy giảm khả năng hồi phục của máu và gây xuất huyết.
Bệnh von Willebrand có thể ảnh hưởng đến quá trình đông máu, gây ra các vấn đề liên quan đến xuất huyết.

3. Nguyên nhân gây tăng tiểu cầu là gì?

Tủy xương, nơi chứa tế bào gốc, đóng vai trò quan trọng trong việc sản xuất các thành phần của máu. Tiểu cầu, là những tế bào nhỏ tham gia vào quá trình đông máu, kết dính với nhau khi có tổn thương mạch máu. Tăng tiểu cầu xảy ra khi tình trạng rối loạn tủy xương làm tăng sản xuất tế bào tiểu cầu và đưa chúng vào máu ngoại vi.

Nguyên nhân gây số lượng tiểu cầu cao chia thành 2 nhóm chính: Tăng tiểu cầu phản ứng và tăng tiểu cầu tự phát.

3.1. Tăng tiểu cầu phản ứng

Tăng tiểu cầu phản ứng thường là kết quả của một yếu tố kích thích tủy xương. Khi yếu tố này được giải quyết, hiện tượng tăng tiểu cầu cũng sẽ giảm dần.

Các yếu tố gây tăng tiểu cầu phản ứng bao gồm:

Mất máu hoặc chảy máu cấp.
Stress từ phẫu thuật, chấn thương,...
Nhiễm trùng.
Thiếu sắt trong cơ thể.
Thiếu máu tán huyết miễn dịch.
Phản ứng hậu cắt lách.
Viêm nhiễm không phải từ nhiễm trùng.
Sử dụng thuốc điều trị thiếu vitamin B12 hoặc giảm tiểu cầu miễn dịch.

3.2. Tăng tiểu cầu tự phát

Khi xuất hiện đột biến làm thay đổi quá trình sản xuất và tiêu thụ tiểu cầu, tình trạng tăng tiểu cầu tự phát xảy ra. Nguyên nhân gây tăng tiểu cầu trong trường hợp này thường liên quan đến các bệnh lý máu như: Bạch cầu mạn tính dòng tủy, tăng tiểu cầu nguyên phát, đa hồng cầu nguyên phát, xơ tủy nguyên phát,...

So với tăng tiểu cầu phản ứng, tăng tiểu cầu tự phát thường phổ biến hơn và có nguy cơ biến chứng nguy hiểm hơn.

Có nhiều xét nghiệm chẩn đoán tiểu cầu tăng cao

4. Chẩn đoán số lượng tiểu cầu cao bằng cách nào?

Chẩn đoán tăng tiểu cầu có thể được thực hiện thông qua các phương pháp sau:

Khám lâm sàng: Bác sĩ sẽ kiểm tra có bất kỳ triệu chứng nhiễm trùng hoặc lá lách to nào xuất hiện.
Xét nghiệm máu: Mẫu máu của người bệnh sẽ được kiểm tra dưới kính hiển vi để xác định vấn đề liên quan đến tiểu cầu. Nếu cần thiết, bác sĩ có thể lặp lại xét nghiệm máu để theo dõi sự thay đổi về số lượng tiểu cầu theo thời gian.
Kiểm tra dấu hiệu viêm: Bác sĩ có thể kiểm tra các dấu hiệu viêm và hàm lượng sắt trong máu.
Thử nghiệm gen: Thử nghiệm gen có thể được thực hiện để tìm kiếm rối loạn máu và tủy xương.
Sinh thiết tủy xương: Quá trình này có thể thực hiện để kiểm tra mô tủy xương và tìm ra nguyên nhân gây tăng tiểu cầu.

Bác sĩ sẽ sử dụng các thông tin từ các phương pháp kiểm tra này để đưa ra quyết định về phương pháp điều trị tăng tiểu cầu. Việc tìm ra nguyên nhân là quan trọng để định rõ phương pháp điều trị, và nếu nguyên nhân là do chấn thương hoặc phẫu thuật gần đây gây mất máu đáng kể, thì tình trạng này thường không kéo dài. Đối với tăng tiểu cầu do viêm nhiễm, khi tình trạng này được kiểm soát, số lượng tiểu cầu thường trở lại bình thường.

Thăm khám định kỳ và kiểm tra sức khỏe cơ bản có thể giúp phát hiện sớm các vấn đề về số lượng tiểu cầu cao. Người bệnh cũng có thể giảm thiểu nguy cơ tăng tiểu cầu bằng cách kiểm soát các yếu tố nguy cơ như tăng huyết áp, tiểu đường, thuốc lá, và tăng cholesterol máu.