Tìm hiểu chỉ số AST là gì?
Hệ thống enzyme trong gan rất hoàn chỉnh để thực hiện quá trình tổng hợp và chuyển hóa chất, được biết đến là men gan. Có tổng cộng 4 loại men gan quan trọng, bao gồm AST, ALT, GGT và AP. Khi tế bào gan bị tổn thương, men gan sẽ tăng cao do lượng enzyme được giải phóng vào máu. Điều này là một dấu hiệu quan trọng về sức khỏe của lá gan, khi mà men gan trong huyết thanh gia tăng. Vậy chỉ số AST là gì?
1. Tìm hiểu chỉ số AST là gì?
Chỉ số AST là gì là vấn đề được nhiều người quan tâm. AST (hay còn được gọi là SGOT) là một loại enzym phổ biến có mặt trong các tế bào gan, thận, và xuất hiện ít ở cơ tim, cơ bắp, cũng như não. Khi có tổn thương đối với bất kỳ cơ quan nào trong số đó, enzym này sẽ được giải phóng vào máu.
Giới hạn bình thường của AST thường nằm trong khoảng từ 5 – 40 đơn vị trên mỗi lít huyết thanh, được biểu thị bằng U/L hoặc UI/L. Nếu chỉ số AST vượt quá giới hạn này, đây có thể được coi là một cảnh báo về sự tổn thương gan.
2. Khi nào cần thực hiện xét nghiệm AST (SGOT)?
Bác sĩ sẽ đề xuất xét nghiệm AST khi bệnh nhân bày tỏ các dấu hiệu có thể chỉ ra sự tổn thương gan, như:
- Da và mắt màu vàng, kèm theo sự ngứa nổi.
- Cảm giác mệt mỏi, suy nhược, hay mất khẩu phần ăn.
- Đau hoặc sưng vùng bụng.
- Phù nề ở chân và mắt cá chân.
- Nước tiểu có màu sẫm.
Ngoài ra, bác sĩ cũng có thể đề xuất xét nghiệm này trong những trường hợp như:
- Béo phì.
- Nghi ngờ lây nhiễm viêm gan B.
- Tiềm ẩn nguy cơ tổn thương gan do sử dụng thuốc.
- Tiêu thụ lượng cồn lớn.
- Gan nhiễm mỡ không liên quan đến rượu.
- Tiểu đường hoặc các vấn đề chuyển hóa khác.
Xét nghiệm AST cũng được sử dụng để đánh giá hiệu quả của các phương pháp điều trị.
3. Cách đọc kết quả xét nghiệm chỉ số AST là gì?
Chỉ số AST tăng nhẹ
Khi chỉ số AST tăng nhẹ, đây thường là dấu hiệu của mức độ tổn thương gan ở mức độ thấp. Thông thường xuất hiện trong các tình trạng như viêm gan do virus cấp, xơ gan, di căn gan, viêm gan vùng mạn, hoặc có thể là do tắc mật. Cũng có khả năng chỉ số AST tăng do cơn đau tim hoặc chấn thương cơ.
Chỉ số AST tăng vừa
Khi chỉ số AST vượt lên cao hơn mức giới hạn trung bình từ 2 đến 8 lần, được mô tả là AST tăng vừa, thường xuyên gặp trong trường hợp viêm gan do tiêu thụ lượng rượu bia quá mức.
Chỉ số AST tăng cao
Khi tế bào gan bị tổn thương mạnh mẽ, như trong các trường hợp viêm gan do virus cấp, viêm gan mạn tính, trụy mạch kéo dài, hay gan chịu tác động của hóa chất và thuốc độc, chỉ số AST sẽ tăng cao.
4. Nguyên nhân gây tăng chỉ số AST là gì?
- Viêm gan do siêu vi: Bao gồm các loại virus như A, B, C, thường kèm theo sự gia tăng men gan. Bệnh có thể biểu hiện qua các triệu chứng nhiễm trùng như đau bụng, mệt mỏi, vàng da, cùng với nước tiểu sẫm màu.
- Viêm gan tự miễn: Hệ miễn dịch tấn công tế bào gan, gây viêm nhiễm và làm tăng chỉ số men gan. Nguyên nhân không rõ, nhưng bệnh nhân thường trải qua mệt mỏi, mất khẩu phần ăn, đau cơ và phù nề.
- Viêm gan do uống rượu: Là nguyên nhân chủ yếu làm tăng chỉ số men gan. Mức độ tổn thương gan do rượu gây ra tỉ lệ thuận với sự gia tăng của men gan.
- Gan nhiễm mỡ không phải do rượu: Thường bị bỏ qua do coi đó là tình trạng nhẹ nhàng, nhưng ở giai đoạn phát triển có thể gây ra các vấn đề nghiêm trọng như xơ gan hay ung thư gan.
- Viêm gan mạn tính, xơ gan, ung thư gan, và tắc nghẽn lưu lượng máu đến gan là các nguyên nhân khác khiến men gan tăng.
- Bệnh về đường mật: Sỏi mật, viêm túi mật, giun chui ống mật, và tắc đường mật thường liên quan đến tăng men gan. Khi đường dẫn mật bị phù nề hoặc dịch mật bị tắc nghẽn, sẽ ảnh hưởng đến gan và gây tăng men gan.
- Thuốc: Quá liều một số loại thuốc như Aspirin, Paracetamol, Ibuprofen, Naproxen, Amoxicillin, Isoniazid có thể gây độc hại và làm tăng chỉ số men gan.
Ngoài ra, có một số nguyên nhân không liên quan đến bệnh lý gan như đau tim, sốt rét, vận động cường độ cao, chấn thương cơ, loạn dưỡng cơ tiến triển, viêm da cơ, hoại thư, thai nghén, viêm tụy cấp tính, tắc mạch phổi, và bệnh huyết tán cũng có thể gây tăng chỉ số men gan.
Hy vọng thông qua bài viết đã giúp bạn biết được chỉ số AST là gì và từ đó có kế hoạch thăm khám sức khỏe hiệu quả.
