Chất béo chuyển hóa là gì?Vì sao có hại?
Trong đời sống hàng ngày, chất béo chuyển hóa thường được ưa chuộng trong các sản phẩm thực phẩm đã qua xử lý, nhờ vào độ bền lâu và giá cả hợp lý của chúng. Như chất béo bão hòa, tác động tiêu cực của chất béo chuyển hóa đối với sức khỏe không kém phần nghiêm trọng. Vậy chất béo chuyển hóa là gì?
1. Tìm hiểu chất béo chuyển hóa là gì?
Nhiều người thắc mắc chất béo chuyển hóa là gì? Thực chất chất béo chuyển hóa, hiểu đơn giản, là một dạng axit béo có hại mà nhiều người vẫn nhầm tưởng là mang lại lợi ích cho sức khỏe. Tuy nhiên, thực tế là chúng thường xuất hiện đặc biệt nhiều trong các thực phẩm đã qua xử lý, và việc tiêu thụ thường xuyên có thể tăng nguy cơ mắc bệnh tim mạch. Cấu trúc hóa học của chất béo chuyển hóa có khả năng làm tăng LDL (loại cholesterol có hại) và giảm lượng HDL (loại cholesterol tốt).
Đáng chú ý là, mặc dù có một ít chất béo chuyển hóa tự nhiên trong các sản phẩm như sữa và thịt động vật, nhưng chúng không đáng lo ngại bằng chất béo chuyển hóa nhân tạo được tạo ra thông qua quá trình tinh chế từ mỡ và dầu. Chúng thường xuất hiện trong thực phẩm chế biến do việc sử dụng dầu thực vật đã được hydro hóa, tạo ra một nguồn gốc chất béo chuyển hóa nhân tạo, mà chúng ta thường gặp khi chế biến thức ăn như chiên hoặc nướng.
2. Vì sao chất béo chuyển hóa có hại?
Tác động tiêu cực của chất béo chuyển hóa đối với sức khỏe đã được các nghiên cứu khoa học làm rõ. Chất béo chuyển hóa có khả năng làm tăng hàm lượng cholesterol có hại và giảm hàm lượng cholesterol có lợi trong cơ thể người tiêu thụ. Một trong những tác động không thể phủ nhận của chất béo chuyển hóa là làm tăng nguy cơ mắc bệnh tim mạch và đột quỵ.
Đặc biệt, tác hại của chất béo chuyển hóa được đánh giá là nghiêm trọng hơn so với chất béo bão hòa. Điều này bởi vì chất béo chuyển hóa ít chứa các loại chất béo có lợi (HDL), gây ra tình trạng chất béo dư thừa không thể tự loại bỏ khỏi cơ thể. Sự tích tụ lâu dài của chất béo có hại này có thể gây ra nhiều vấn đề sức khỏe. Ngược lại, dư thừa chất béo bão hòa có thể tăng nguy cơ bệnh tiểu đường loại 2 và gây dị ứng ở trẻ em.
Để tránh tác động xấu của chất béo chuyển hóa, lời khuyên lý tưởng là giảm lượng tiêu thụ chúng xuống còn 0g mỗi ngày. Hiệp hội Tim mạch Hoa Kỳ đề xuất rằng lượng calo hàng ngày từ chất béo chuyển hóa không nên vượt quá 1% tổng lượng calo tiêu thụ. Do đó, nếu lượng calo hàng ngày là khoảng 2.000 calo, nên hạn chế việc ăn chất béo chuyển hóa dưới 2g mỗi ngày.
3. Thực phẩm chứa chất béo chuyển hóa là gì?
Chất béo chuyển hóa, một thách thức đối với sức khỏe, thường xuất hiện đặc biệt nhiều trong các món ăn chiên, xào, đồ ăn nhanh và các sản phẩm thực phẩm nướng thương mại. Mặc dù bơ, sữa, và thịt động vật cũng chứa một ít chất béo chuyển hóa, nhưng loại chất béo tự nhiên này không tạo ra tác động xấu như chất béo chuyển hóa có thể gây ra.
Các nghiên cứu đã chỉ ra rằng chất béo chuyển hóa gây hại cho sức khỏe, đặc biệt khi chúng được tiêu thụ từ các loại thực phẩm như bánh quy ngọt, khoai tây chiên, nước trộn xà lách, bơ thực vật (margarine), dầu shortening và bánh quy giòn. Tác hại của chúng có thể tăng nguy cơ mắc bệnh tim mạch, đột quỵ và gây ra các vấn đề sức khỏe khác do tăng cholesterol có hại và giảm cholesterol có lợi trong cơ thể.
4. Làm thế nào để tránh sử dụng chất béo chuyển hóa?
Khi đã biết chất béo chuyển hóa là gì thì nhiều người băn khoăn làm thế nào để tránh ăn phải nó. Một ưu điểm lành mạnh là tác động tiêu cực của chất béo chuyển hóa có thể được đảo ngược thông qua chế độ ăn uống khỏe mạnh. Việc thường xuyên tiêu thụ các nguồn thức ăn như đậu, yến mạch, rau xanh và các dạng chất béo không bão hòa đơn như dầu ô liu có thể giúp sản xuất chất chống oxi hóa và chất chống viêm nhiễm. Điều này giúp giảm tác động của chất béo chuyển hóa đối với cơ thể.
Để tránh sử dụng chất béo chuyển hóa, việc quan trọng nhất là xây dựng một chế độ ăn uống tự nấu, bao gồm nhiều loại rau quả, thay vì ưa chuộng thực phẩm chế biến sẵn và đồ ăn nhanh.
Khi lựa chọn thực phẩm, cần chú ý đọc kỹ nhãn để loại bỏ những sản phẩm chứa chất béo chuyển hóa. Các tên gọi như "dầu thực vật hydro hóa một phần" hoặc "dầu thực vật hydro hóa" thường xuất hiện trong danh sách thành phần. Một số nhà hàng fast food hiện nay đã loại bỏ chất béo chuyển hóa khỏi thực đơn, tuy nhiên, để đảm bảo an toàn, việc hỏi trước khi đặt món là quan trọng.
Thay vì chất béo chuyển hóa, lựa chọn sử dụng thực phẩm giàu chất béo bão hòa đơn hoặc chất béo không bão hòa đa, có trong dầu hạt cải, dầu oliu, dầu mè, dầu hướng dương, dầu đậu nành. Những thực phẩm như bơ đậu phộng, hạt giống, quả hạch, cá hồi, cá thu, cá trích cũng là những sự thay thế tốt.
Đặc biệt, để tránh chất béo chuyển hóa, hạn chế tiêu thụ thức ăn chiên, đồ ăn vặt, thực phẩm nướng, thực phẩm bảo quản lâu trong tủ lạnh, và bơ thực vật. Thay vào đó, hãy chọn bơ thực vật lỏng hoặc dầu thực vật như một giải pháp thay thế.
Hy vọng bài viết đã giúp bạn biết chất béo chuyển hóa là gì và vì sao nó có hại. Trong quá trình nấu ăn, hãy tránh sử dụng chất béo chuyển hóa để tốt nhất cho sức khỏe.
