Độ lọc cầu thận eGFR là gì?
Lưu lượng máu được lọc qua cầu thận trong một phút, hay còn được biết đến với tên gọi Độ lọc cầu thận (GRF). Đánh giá khả năng hoạt động của thận và xác định giai đoạn suy thận có thể được thực hiện thông qua Độ lọc cầu thận ước tính (eGFR). Trong bài viết dưới đây, chúng ta sẽ tìm hiểu chi tiết eGFR là gì và tầm quan trọng của việc đánh giá độ lọc cầu thận qua các xét nghiệm thí nghiệm.
1. Độ lọc cầu thận eGFR là gì?
Khái niệm 'Độ lọc cầu thận' đại diện cho quá trình quan trọng của thận, một hệ thống tự nhiên giúp loại bỏ chất thải khỏi máu và chuyển chúng ra khỏi cơ thể thông qua nước tiểu. Cầu thận, nằm trong nephron - đơn vị cấu tạo và chức năng của thận, chịu trách nhiệm lọc máu.
Để đo lường hiệu suất của cầu thận, ta sử dụng Độ lọc cầu thận GRF (Glomerular Filtration Rate), đại diện cho lưu lượng máu lọc qua cầu thận mỗi phút. eGFR, hay Độ lọc cầu thận ước tính, là tiêu chí quan trọng đánh giá khả năng thải chất thải của thận và chẩn đoán suy thận.
Chức năng của thận được đánh giá dựa trên Độ lọc cầu thận, nơi giá trị càng cao thì chức năng thận càng tốt và ngược lại. GRF có thể biến đổi theo nhiều yếu tố như tuổi tác, giới tính, hoạt động cơ thể và số lượng nephron. Sau tuổi 30, GRF giảm dần theo thời gian.
Phương pháp ước tính GFR thường sử dụng chỉ số creatinine hoặc độ thanh thải creatinine. Creatinine, sản phẩm của cơ bắp, thường được lọc qua thận và đưa ra nước tiểu. Khi chức năng thận giảm, creatinine tăng trong máu. eGFR dựa trên kết quả creatinine với sự xem xét đối với yếu tố tuổi và giới tính.
Độ thanh thải creatinine (CrCl) là một cách khác để đo lường, thể hiện thể tích máu được thanh lọc creatinine trong một khoảng thời gian. CrCl thường cao hơn eGFR do nó bao gồm creatinine được bài tiết từ ống thận.
2. Ý nghĩa của độ lọc cầu thận eGFR là gì?
Độ lọc cầu thận ước tính, hay eGFR, đóng vai trò quan trọng trong việc đánh giá sức khỏe của thận ở người trưởng thành. Nếu giá trị eGFR vượt qua con số 90 ml/ph/1,73m2, đó là một dấu hiệu của thận khỏe mạnh.
- Khi eGFR nằm trong khoảng 60-89, đồng nghĩa với việc độ lọc cầu thận ổn định hoặc giảm nhẹ, tùy thuộc vào độ tuổi. Tuy nhiên, nếu xuất hiện các dấu hiệu như albumin niệu, huyết niệu, hoặc cấu trúc thận bất thường, giá trị eGFR > 60 có thể là một dấu hiệu sớm của bệnh thận và cần kiểm tra đều đặn.
- Khi eGFR giảm xuống dưới 60 ml/ph/1,73m2, đây là dấu hiệu của độ lọc cầu thận giảm từ mức vừa đến mạnh. Bệnh thận mạn tính được xác định khi eGFR duy trì dưới 60 liên tục trong ít nhất 3 tháng.
- Nếu eGFR giảm xuống dưới 15 ml/ph/1,73m2, đây là dấu hiệu của suy thận, có thể đòi hỏi quá trình lọc máu định kỳ hoặc cần phải thực hiện ghép thận.
- Kết quả của GRF và albumin niệu thường được kết hợp để đánh giá chức năng thận, tạo nên một bức tranh toàn diện về tình trạng sức khỏe của thận.
Tuy nhiên, cần lưu ý rằng xét nghiệm đánh giá GRF không đủ để chẩn đoán các vấn đề về thận. Việc sử dụng các xét nghiệm khác là quan trọng để xác định nguyên nhân gây suy giảm chức năng thận và từ đó áp dụng phương pháp điều trị phù hợp và hiệu quả nhất.
3. Đối tượng cần ước tính eGFR là gì?
eGRP, một xét nghiệm quan trọng trong chuỗi kiểm tra sức khỏe định kỳ, trở nên quan trọng khi bác sĩ cảm thấy có nghi ngờ về tình trạng thận của bệnh nhân. Có một số dấu hiệu mà bác sĩ có thể nhìn nhận để xác định cần phải thực hiện xét nghiệm độ lọc cầu thận, bao gồm:
- Sưng ở các phần như chân, mắt cá chân, cổ tay và vùng xung quanh mắt.
- Tiểu đêm nhiều lần hoặc có máu và bọt trong nước tiểu.
- Sự thay đổi trong tần suất và lượng nước tiểu.
- Khó khăn khi đi tiểu và đau ở phía sau lưng.
- Da khô và ngứa.
Kiểm tra Độ lọc cầu thận ước tính không chỉ là một phần quan trọng của sức khỏe định kỳ mà còn giúp chẩn đoán bệnh thận ở giai đoạn đầu, đặc biệt là đối với những người có nguy cơ bệnh thận. Các đối tượng này bao gồm những người trên 60 tuổi, mắc đái tháo đường, tăng huyết áp, bệnh tim mạch, thường xuyên mắc nhiễm trùng đường tiết niệu, hoặc có tiền sử gia đình với bệnh thận.
Trong số những nguyên nhân gây bệnh thận mạn tính, đái tháo đường và tăng huyết áp là những nguyên nhân phổ biến nhất. Việc kiểm soát đường huyết và huyết áp đúng cách là biện pháp tốt nhất để ngăn chặn hoặc giảm thiểu tổn thương thận. Điều này đồng thời giúp giảm rủi ro của các biến chứng liên quan đến bệnh thận.
Xét nghiệm GFR không chỉ hữu ích trong việc đưa ra chẩn đoán ban đầu mà còn được sử dụng để theo dõi tiến triển của bệnh thận mạn tính trong quá trình điều trị.
Hy vọng thông qua bài viết đã giúp bạn biết được eGFR là gì và từ đó có kế hoạch thăm khám sức khỏe 1 cách hiệu quả.
