Tìm hiểu xét nghiệm PT là gì?
Quá trình đông máu là một khía cạnh sinh lý quan trọng bên trong cơ thể con người, đặc biệt là khi đánh giá sự đông máu tại các vùng bị tổn thương. Một trong những kiểm tra quan trọng là xét nghiệm PT, đây là công cụ hữu ích giúp chuyên gia y tế phát hiện các biểu hiện bất thường trong giai đoạn huyết tương. Vậy xét nghiệm PT là gì?
1. Tìm hiểu xét nghiệm PT là gì? Tại sao cần thực hiện?
Nhiều người băn khoăn xét nghiệm PT là gì? Thực tế, xét nghiệm PT, hay còn được biết đến là xét nghiệm Prothrombin, là một phương pháp kiểm tra quan trọng để theo dõi chất kháng vitamin K trong cơ thể, như warfarin. Nó cũng được sử dụng để đánh giá sự hiện diện của kháng đông lupus (LA - Lupus anticoagulants), tuy nhiên, PT không phải là phương tiện nhạy để sàng lọc LA.
Xét nghiệm PT giúp kiểm tra thời gian prothrombin, đo thời gian hình thành cục máu đông trong mẫu máu để đánh giá các yếu tố đông máu tại các vị trí bị tổn thương trong cơ thể.
Prothrombin, được gan sản xuất, là một yếu tố quan trọng trong quá trình đông máu, cùng với Yếu tố X, Yếu tố V (proaccelerin), Yếu tố II (prothrombin), và fibrinogen. Ngoài ra, nhiều yếu tố khác cũng ảnh hưởng đến quá trình đông máu nội sinh và ngoại sinh.
Thời gian prothrombin (prothrombin time, PT) đánh giá tổng quát quá trình đông máu, tập trung vào Yếu tố VII, X, V, II, và fibrinogen.
Xét nghiệm PT được khuyến khích trước khi thực hiện các thủ thuật phẫu thuật hoặc nha khoa, để đánh giá đông máu tại vị trí tổn thương và dự phòng về bất thường đông máu. Đồng thời, nó hỗ trợ theo dõi quá trình điều trị đặc biệt cho những người sử dụng thuốc chống đông. Cuối cùng, xét nghiệm PT cũng đóng vai trò quan trọng trong chẩn đoán các rối loạn đông máu, đột quỵ, hay tắc mạch, đặc biệt là đối với những người có nguy cơ cao.
2. Xét nghiệm PT được chỉ định trong những tình huống nào?
Bác sĩ thường yêu cầu xét nghiệm PT để khám phá và tìm hiểu nguyên nhân gây ra chảy máu bất thường trong cơ thể. Điều này có thể xuất phát từ nguyên nhân bẩm sinh hoặc các vấn đề khác liên quan đến sức khỏe.
Đánh giá khả năng đông máu trước khi thực hiện phẫu thuật là một lý do quan trọng. Điều này giúp giảm thiểu rủi ro và đảm bảo an toàn cho quá trình phẫu thuật.
Người dùng thuốc chống đông đường uống thường cũng được yêu cầu thực hiện xét nghiệm PT để đánh giá tác động của thuốc đối với quá trình đông máu.
Việc đánh giá chức năng gan cũng là một điểm quan trọng khi bác sĩ quyết định chỉ định xét nghiệm PT.
Xét nghiệm PT cũng được sử dụng để đánh giá tình trạng đông máu rải rác trong mạch máu của cơ thể, cung cấp thông tin hữu ích cho quá trình chẩn đoán và điều trị.
Ngoài ra, xét nghiệm aPTT, hay thời gian thromboplastin, thường được thực hiện cùng lúc để cung cấp cái nhìn toàn diện hơn về khả năng đông máu của cơ thể.
3. Làm thế nào quá trình xét nghiệm PT diễn ra?
Xét nghiệm PT là một quy trình đơn giản và dễ thực hiện. Bệnh nhân không cần phải nhịn ăn trước khi thực hiện xét nghiệm, tuy nhiên, quan trọng là họ không nên sử dụng thuốc chống đông trước khi lấy mẫu máu.
Nhân viên y tế sẽ lấy mẫu máu từ tĩnh mạch ở tay hoặc bàn tay của bệnh nhân. Mẫu máu sau đó được đặt vào ống chứa chất chống đông citrat và gửi đến phòng thí nghiệm để xác định kết quả.
3. Ý nghĩa của kết quả xét nghiệm PT là gì?
Xét nghiệm PT đóng vai trò quan trọng trong việc đánh giá các rối loạn đông máu có thể xảy ra trong cơ thể.
Thời gian PT được biểu thị bằng giây hoặc tỷ lệ phần trăm, với hai giá trị này có mối quan hệ nghịch với nhau.
Giá trị bình thường của xét nghiệm PT là dưới 13 giây (trong khoảng 8,8 - 11,6 giây) hoặc trên 70% (trong khoảng 60 - 140%). Tuy nhiên, giá trị này có thể thay đổi theo phương pháp xét nghiệm của từng phòng thí nghiệm.
Khi thời gian PT kéo dài, điều này có thể chỉ ra sự xuất hiện của các vấn đề rối loạn đông máu. Một số nguyên nhân gây kéo dài thời gian PT có thể bao gồm:
- Thiếu hụt các yếu tố đông máu như VII, X, V, II.
- Thiếu hụt fibrinogen và rối loạn fibrinogen trong máu.
- Tình trạng lưu hành globulin miễn dịch chống lại các yếu tố đông máu.
- Sử dụng heparin ở liều lượng cao.
- Các vấn đề về gan như xơ gan, viêm gan cấp.
- Bệnh đông máu rải rác trong mạch máu.
- Các bệnh viêm tụy mạn, ung thư tụy, hoặc hội chứng shock do độc tố,...
Ngoài ra, nếu giá trị PT vượt quá 30 giây, có rủi ro chảy máu tự phát, như chảy máu cam, đau khớp, bầm tím ở máu dưới da, xuất huyết, hoặc đi ngoài phân đen.
4. Những yếu tố nào có thể ảnh hưởng đến kết quả xét nghiệm PT?
Có một số yếu tố có thể gây ảnh hưởng đáng kể đến kết quả xét nghiệm PT, bao gồm:
- Sự sai sót trong quá trình lấy mẫu máu: Có thể gây vỡ hồng cầu và ảnh hưởng đến kết quả cuối cùng.
- Các triệu chứng tiêu chảy, nôn, uống rượu: Các tình trạng này có thể ảnh hưởng đến cân bằng huyết plasma và gây biến động trong xét nghiệm.
- Chế độ ăn chứa quá nhiều dầu mỡ: Thức ăn giàu chất béo có thể ảnh hưởng đến quá trình đông máu.
- Sử dụng các loại thuốc trước khi xét nghiệm PT: Một số thuốc như kháng sinh, aspirin, acetaminophen, chloramphenicol, cimetidine, clofibrate, heparin, phenytoin, neomycin, các thuốc IMAO, có thể rút ngắn thời gian prothrombin.
- Thuốc có tác động kéo dài kết quả prothrombin: Các loại thuốc như antacid, PPT, các thuốc kháng histamine, corticosteroid, thuốc lợi tiểu, caffeine, phenobarbital, hay các thuốc ngừa thai có thể làm tăng thời gian prothrombin.
- Với sự đa dạng này, xét nghiệm PT có thể bị ảnh hưởng bởi nhiều yếu tố, do đó, trước khi thực hiện, bệnh nhân cần thảo luận với bác sĩ về loại thuốc đang sử dụng để đảm bảo loại trừ mọi tác động có thể ảnh hưởng đến kết quả xét nghiệm và đảm bảo chính xác trong đánh giá sức khỏe của họ.
Hy vọng thông qua bài viết đã giúp bạn biết được xét nghiệm PT là gì và từ đó có kế hoạch thăm khám sức khỏe chủ động, hiệu quả.
